Creator prompt
The idea behind this presentation
Исхак Раззаков: Кыргызстанга кошкон эмгеги (1945–1961)
Киришүү
Исхак Раззаков 1945-жылдан 1961-жылга чейин Кыргызстанды эки жогорку кызматта жетектеп, республиканын экономикасын, билим берүүсүн жана илимин өнүктүргөн мамлекеттик ишмер. Булактарда ал Компартиянын биринчи катчысы болгон биринчи кыргыз экени айтылат.
Бул доклад анын балалыгына токтолбой, Кыргызстан үчүн аткарган иштерин карайт: кандай заводдор менен электр станциялары курулду, кандай жолдор салынды, кайсы окуу жайлар менен илим мекемелери түптөлдү.
Мезгил
Кызматы
1945–1950
Кыргыз ССРинин Эл комиссарлар (кийин Министрлер) Советинин төрагасы
7-июль 1950 – 9-май 1961
Кыргызстан Компартиясынын Борбордук комитетинин биринчи катчысы
Өнөр жай жана экономика
1945–1960-жылдар аралыгында республикада 59 завод жана фабрика курулуп же реконструкцияланган, 46 цех жана участок ишке киргизилген. Бул сандар Раззаковдун бүт жетекчилик мезгилин камтыйт, 1950–1961-жылдары гана курулгандары эмес.
Мезгил
Объект
1950-жылдардын башы
Фрунзедеги айыл чарба машиналарын чыгаруучу завод
1950-жылдардын башы
Жалал-Абаддагы пахта тазалоочу завод жана бут кийим фабрикасы
1955–1960
Пахта ийрүү фабрикасы
1955–1960
«Октябрдын 40 жылдыгы» тигүү фабрикасы
1955–1960
Ошто жибек ийрүү фабрикасы
1955–1960
Курментиде цемент заводу
Бул объекттер жаңы жумуш орундарын ачып, шаарлардын чоңоюшуна өбөлгө түзгөн.
Энергетика
Электр станциялары өнөр жайдын өсүшүнө негиз болгон: 1950-жылдардын башында Лебединовка менен Аламүдүн ГЭСтеринин экинчи кезеги, Пржевальск жана Жалал-Абад ГЭСтери ишке киргизилген. 1955–1960-жылдары дагы бир ГЭС, жылуулук электр борбору жана суу сактагыч пайда болгон.
Мезгил
Объект
1950-жылдардын башы
Лебединовка менен Аламүдүн ГЭСтеринин экинчи кезеги
1950-жылдардын башы
Пржевальск ГЭСи жана Жалал-Абад ГЭСи
1955–1960
Фрунзенин жылуулук электр борбору
1955–1960
Үч-Коргон ГЭСи
1955–1960
Орто-Токой суу сактагычы
Жолдор жана транспорт
Тоолуу Кыргызстан үчүн жол – эң негизги муктаждык. Түндүк менен түштүк ал убакта бири-бири менен начар байланышкан.
Жылы
Иш
1948
172 километрлик Кант – Рыбачье темир жолу бүткөн
1953
Фрунзе – Ош жогорку тоолуу автомагистралынын курулушу башталган; анда Кыргызстанда алгачкы жолу туннелдер казылган
Датасы жок
Фрунзе – Алма-Ата – Ташкент жолу кайра курулган
Датасы жок
Ысык-Көлдө суу транспорту ачылган
Датасы жок
Фрунзеде Кыргызстан тарыхында биринчи троллейбус каттай баштаган
Транспорт тармагында да биринчи иштер аткарылган: суу транспорту жана троллейбус.
Билим берүү жана кадрлар
Раззаков республикага өз адистери керек экенин жакшы түшүнгөн.
• 1954 – Фрунзе политехникалык институту негизделген. Ал отуз жылдан ашык убакыт бою Кыргызстандагы жалгыз техникалык жогорку окуу жайы болуп турган. Бүгүн бул Исхак Раззаков атайндагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университети. Ал муну өзүнүн сүйүктүү ишим деп эсептегени айтылат.
• Тушунда педагогикалык институттар ачылган, кыргыз мамлекеттик университети өнүккөн.
• 1958 – талкууда техникумдарды акыркы беш жылда бүткөн 3477 адистин 534ү гана кыргыздар экени аныкталган. Бул ага жергиликтүү жаштарды окутууну күчөтүү керек экенин көрсөткөн.
Илим жана маданият
• 17-август 1954 – Кыргыз ССРинин Илимдер академиясы түзүлгөн.
• Анын тушунда театрлар, музейлер жана клубдар өнүккөн.
• Согуштан кийин он ашык музей ачылган.
• Опера жана балет театры колдоого алынган.
Раззаков кыргызча, өзбекче, тажикче жана орусча эркин сүйлөгөн, аудиторияга жараша тил которуп сүйлөй алган. Анын сөзү боюнча: «Эгер мен ак ниет болсом, сен да ак ниет болсоң, коом да ак ниет болот».
Социалдык демилгелер
1957-жылы 1–4-класстардын окуучуларына бекер ысык эртең мененки тамак берүү чечими кабыл алынган. 1958-жылдан тартып ал 1–7-класстарга жайылтылган.
Кызматтан кетиши жана кийинки иштери
1961-жылы 9-майда Раззаков биринчи катчы кызматынан бошотулган. Расми түрдө себеп катары партиялык уюмду жетектөөдөгү олуштуу каталар жана кемчиликтер айтылган. Кээ бир изилдөөчүлөр анын элдин кызыкчылыгын көздөгөн демилгелери, мысалы окуучуларга бекер тамак берүү, Москвада сынга алынып, кийин «улутчулдук» деп аталганын жазашат.
Мезгил
Иш-чара
1961–1962
СССРдин Мамлекеттик экономикалык кеңешинин мүчөсү, анан Мамлекеттик илимий-экономикалык кеңештин бөлүм башчысы
1965–1967
СССР Министрлер Советинин Госпланында иштеген
1967
Пенсияга чыккан
Март 1979
Москвада көз жумган
Эл эсинде калышы
Раззаков КПССтин XIX, XX, XXI съезддеринин делегаты, СССР Жогорку Советинин депутаты болгон жана көп мамлекеттик сыйлыктарга, анын ичинде Ленин ордени менен, татыктуу болгон.
Жылы
Кыргызстандагы эстелик
Бүгүн
Кыргыз мамлекеттик техникалык университети анын атын алып жүрөт
20-декабрь 2005
Бишкекте мемориалдык үй-музейи ачылган
2010
Өлгөндөн кийин «Кыргыз Республикасынын баатыры» наамы ыйгарылган
Декабрь 2021
Президенттин жарлыгына сай Баткен облусундагы Исфана шаарын Раззаков деп атао демилгеленген; бул боюнча мыйзам долбоору парламенттин комитетинде колдоого алынган
Корутунду
Раззаковдун он бир жылдык жетекчилиги Кыргызстандын өнүгүшүндө терең из калтырды: заводдор менен электр станциялары курулду, Фрунзе – Ош жолу башталды, политехникалык институт менен Илимдер академиясы түзүлдү, балдарга бекер эртең мененки тамак берилди. Бул иштер республиканын кийинки өнүгүшүнө негиз болду.
Менин оюмча, анын эң чоң сабагы – элге пайдалуу иш аткаруунун чоң мааниси. Мындай инсандарды унутпай, эмгегин баалап жүрүү – биздин милдет.
сен мага ушу докладка презентация жасап беришин керек жана суротторду кош
Follow Design: {"palette":["Deep archival navy #1B263B — primary authority and titles","Kyrgyz crimson #9E2A2B — historic milestones and timeline accents","Patina bronze #B8860B — honorific awards and memorable quote borders","Warm parchment #F7F5F0 — primary slide background","Charcoal slate #2D3142 — high-legibility body text","Soft linen gray #EAE6DF — photo cards and metric containers"],"fonts":{"Playfair Display":"https://fonts.googleapis.com/css2?family=Playfair+Display:ital,wght@0,400..900;1,400..900&display=swap","Inter":"https://fonts.googleapis.com/css2?family=Inter:ital,wght@0,100..900;1,100..900&display=swap"},"type":"Playfair Display brings formal historical stature to titles, dates, and archival headings with medium-contrast serifs. Inter provides pristine, neutral readability for multi-paragraph Kyrgyz prose, year labels, and tabular infrastructure records.","layout":"Asymmetric museum-editorial grid with wide left gutters for chronological date markers, generous 64px slide margins, dedicated photo apertures, and clean horizontal dividers between policy terms.","framework_treatment":"Sepia and black-and-white documentary photo containers with crisp framing rules, warm tinted callout cards for Razzakov's quotes, high-contrast metric chips for industrial statistics, and structured two-tier comparative tables.","feels_like":"A prestigious national museum commemorative monograph meets an archival documentary exhibition"}